Bakı
0° C
Şuşa
0° C

Rusiyadan yolların açılması üçün Ermənistana 5 milyardlıq TƏKLİF

Ətraflı

Bərdədə erməni raketi ilə dağıdılmış ev “indi vurulmuş hayk evi” nə döndü…-FOTOLAR

Ətraflı

Ordumuzun azad etdiyi strateji əhəmiyyətli yüksəkliklər – ADLAR

Ətraflı

Ordumuzun erməni təxribatına cavabının yeni görüntüləri – VİDEO

Ətraflı

1915-ci il hadisələrində Almaniyanın rolu

Hilal Kaplan

Sabah (Türkiyə), 12.06.2016

Almaniya XİN arxivində minlərlə sənədi diqqətlə araşdırmış və öz araşdırmasını 2011-ci ildə “Almaniya-Türkiyə silahdaşlığı və ermənilər” adlı kitab kimi çap etdirmiş tarixçi Sərdar Dinçər mühüm məqamlara toxunur.

Dinçərin sözlərinə görə, alman qərargah zabitlərinin bir çox yerlərdə Osmanlı hərbi birləşmələri təşkil etdikləri yəqin faktdır. O deyir ki, 800 zabit və 20-25 min əsgərdən ibarət alman hərbi missiyası 1914-cü ildə Osmanlı imperiyasına yollandı və sənədlərə əsaslanaraq bu missiyanın fəaliyyətini ifşa edir. Nümunələrdən biri podpolkovnik Eberhard qraf Volfskehl fon Rayhernberqin Zeytun əyalətinin (Qəhrəmanmaraş) digərləri ilə yanaşı erməni dəstələrinin də yerləşdiyi rayonlarına hücumudur.  

Yaxud başqa bir misal: hərbçilərin dəmiryolu ilə daşınmasına sorumlu Karl Anton İohann Eduard Btrix dəmiryolunun inşasında məcburən işlədilən ermənilərin deportasiyası haqda sərəncam imzaladı.

İddia olunur ki, bu hərəkətlərin arxasında iqtisadi maraqlar durur. Məsələn, Deutsche Bank, Krupp, Erhardt və yaxud Almaniyanın Bağadad dəmiryolunda işləyən digər aparıcı şirkətləri o zaman Osmanlı imperiyasında ermənilərə nisbətdə mövqeyə təsir edən  siyasətçi və hərbçiləri dəstəkləyirdi.

Qeyd olunur ki, bəzi alman şirkətləri erməniləri və yunanları zorla işləməyə məcbur edirdi və bu, sonralar “Varlıq vergisi” (1942-ci ildə daşınmaz əmlaka tətbiq edilmiş vergi. Onun tarifi Türkiyənin qalan vətəndaşlarındansa milli azlıqlar üçün daha yüksək idi-tərc.) kimi dövrlərdə nümunə oldu.

Bundan savayı, Tessa HoffmanVolfqanq Qust kimi tarixçilər, həmçinin Vahan Dadryan eyni fikirdədirlər ki, Almaniya 1915-ci il hadisələrinə əsaslı şəkildə təsir edib. Xüsusən də Dadryan təsdiqləyir ki, 1915-ci ildə Musadağda gizlənmiş erməni dəstələrini mühasirəyə almış Osmanlı qoşununa alman zabiti komandirlik edirdi.

1915-ci il hadisələrini “soyqırım”kimi tanımış Almaniya parlamentinin qəbul etdiyi qətnamə almanların roluna “göz yumur”.  Bundan başqa, qətnamə layihəsi Almaniyada keçən il birinci komissiyada bəyənilmişdi, lakin Türkiyə ilə AB arasında readmissiya haqda sazişdən sonra qətnamənin qəbuluna yol vermədilər. Bu il sazişin iflasa uğramasından dərhal sonra bunun baş verməyi sübut edir ki, Almaniya qətnaməni “əxlaqi imperativ” üzündən deyil, adi opportunizmə görə qəbul etdi. Ona görə də 1915-ci il hadisələrini “soyqırım” kimi tanımayan, lakin I dünya savaşı tarixində ağrılı hadisələr olduğu haqda özünə hesabat verən kəs qeyd etməlidir ki, Almaniyanın mövqeyini bütün baxımlardan qeyri-əxlaqi görürəm.

Bununla yanaşı, Türkiyə bu məsələdə gərəkən bütün addımları atdı.  Öz arxivlərini ekspertiza üçün açdı, həmçinin Ermənistana və maraqlı tərəflərə 1915-ci il hadisələri haqda danışıqlar təklif etdi. Tayib Ərdoğan 2014-cü ilin aprelində Türkiyə dövləti adından tarixi nitqlə çıxış etdi və bildirdi ki, baş vermiş hadisələrdən bəziləri qeyri-insani idi və 1915-cil hadisələrindən ziyan çəkmiş ermənilərin törəmələrinə rəsmi başsağlığı verdi və ağrını dialoq vasitəsilə birlikdə yüngülləşdirməyə çağırdı.

Bu səhifə Türkiyə üçün qapanıb. Xarici dövlətlərin heç bir parlamenti bu mövqeyə təsir etmir. Ermənistan və erməni diasporu uzanılı əli sıxsa, Türkiyə dövləti və xalqı ermənilərlə birlikdə yeni səhifənin yazılması üçün açıq olacaq. Qalanı ucuz siyasi hesabın aləti etməyə cəhd göstərilən tarixi ağrının istismarından özgə heç nəyi bildirmir.

“Türk və erməni xalqları dialoq vasitəsilə bir-birini sağaldır. Fransa senatının, ABŞ senatının qətnamələri bu dialoqa yardım etməyəcək” –iyrənc sui-qəsd nəticəsində itirdiyimiz Hrant Drinkin (2007-ci ildə İstanbulda qətlə yetirilmiş türk-erməni jurnalisti-tərc.) bu özləri öz aktuallığını bu gün də saxlayır.

Tərcümə Strateq.az-ındır.

No Comments »

Bir cavab yazın

Sizin e-poçt ünvanınız dərc edilməyəcəkdir.

Xəbər lenti

• 20.09.2022, 10:53

Kosmik teleskopdan möhtəşəm görüntü – FOTO

• 20.09.2022, 9:58

MN: “Laçında 100 mina zərərsizləşdirilib” – FOTOLAR

• 20.09.2022, 9:56

Blinkendən Əliyevə gecə zəngi – ABŞ Ermənistanı intihara sürükləyir

• 20.09.2022, 9:02

“Əsrin müqaviləsi”nin imzalanmasından 28 il ötür

• 20.09.2022, 8:48

Azərbaycanın üç stolüstü tennisçisi erməni rəqiblərinə qalib gəlib

• 20.09.2022, 8:41

Ceyhun Bayramov üçtərəfli görüşdə Azərbaycanın mövqeyini AÇIQLADI

• 20.09.2022, 8:39

Blinken, Bayramov və Mirzoyan arasında görüş keçirilib

• 20.09.2022, 8:38

“İlham Əliyev və Paşinyan sülhə hazır olduqlarını bildirdilər” – Blinken

• 20.09.2022, 8:37

Rusiyadan yolların açılması üçün Ermənistana 5 milyardlıq TƏKLİF

• 16.09.2022, 9:28

KTMT Paşinyana “yox ”dedi – sərhəddə təxribatların davam etməsinin səbəbi nə?

• 16.09.2022, 9:25

“Qarabağ”ın qrupdakı ilk qələbəsindən şəkillər

• 16.09.2022, 9:24

“Qarabağ” Prezidentə təşəkkür etdi – Şəkil

• 16.09.2022, 9:23

“Bu qələbə Qarabağ adına, Azərbaycan adına yaraşır” – Qara Qarayev

• 16.09.2022, 9:22

“Avroliqada pley-off mərhələsinə yüksəlmək istəyirik” – Qurban Qurbanov

• 16.09.2022, 9:21

Bərdədə erməni raketi ilə dağıdılmış ev “indi vurulmuş hayk evi” nə döndü…-FOTOLAR

• 15.09.2022, 17:10

Ordumuzun azad etdiyi strateji əhəmiyyətli yüksəkliklər – ADLAR

• 15.09.2022, 14:16

Azərbaycan icması Ermənistanın sərhəd təxribatı ilə bağlı Fransa hökumətinə müraciət ünvanlayıb

• 15.09.2022, 14:09

Ermənistan hökümətinin iclası təxirə salındı

• 15.09.2022, 14:05

Ordumuzun erməni təxribatına cavabının yeni görüntüləri – VİDEO

• 15.09.2022, 14:04

Daha 21 şəhidimizin adı açıqlandı – YENİ SİYAHI

• 15.09.2022, 13:15

Azərbaycan qalib tərəfdir və sülhün tərəfindədir – MÜSAHİBƏ

• 15.09.2022, 13:14

Ötən gün ermənilərə dəstək verən ukraynalı müğənninin Bakıdakı konserti LƏĞV EDİLDİ

• 15.09.2022, 13:11

Bakı mantaşovların, şaumyanların şəhərinə necə dönmüşdü? – 15 sentyabr qurtuluşu…

• 15.09.2022, 13:10

Ermənistan parlamentində dava düşdü – VİDEO

• 15.09.2022, 13:07

KTMT ölkələrindən Ermənistana RƏDD CAVABI

sorğu

İşğal olunmuş torpaqlarımızın azad olunacağına inanırsız?

ən çox oxunanlar

İyun 2016
BE ÇA Ç CA C Ş B
 12345
6789101112
13141516171819
20212223242526
27282930